Ô nhiễm không khí khiến bão ở Đông Nam Á ngày càng mạnh hơn

Ô nhiễm không khí ở khu vực Đông Nam Á không chỉ là mối đe dọa đối với sức khỏe con người mà còn có thể là nguyên nhân khiến các cơn bão trong khu vực trở nên mạnh và xuất hiện thường xuyên hơn, theo kết quả nghiên cứu mới dẫn đầu bởi Giáo sư Steve Yim, Giám đốc Trung tâm Biến đổi Khí hậu và Sức khỏe Môi trường thuộc Đại học Công nghệ Nanyang (NTU).

🔍 Mối Liên Hệ Giữa Ô Nhiễm Không Khí và Cường Độ Bão

Nghiên cứu được công bố ngày 3 tháng 10 trên tạp chí khoa học Geophysical Research Letters, phân tích dữ liệu vệ tinh và thời tiết trong 10 năm tại khu vực Đông Nam Á. Kết quả cho thấy các cơn bão mạnh đang xuất hiện với tần suất và cường độ gia tăng, đặc biệt là tại khu vực Đông Nam Á hải đảo, bao gồm Singapore, Malaysia, Indonesia và Philippines.

Nhóm nghiên cứu đo lường cường độ bão dựa trên kích thước và mật độ hạt mưa, phát hiện rằng những giọt mưa hình thành ở khu vực ô nhiễm có kích thước lớn hơn tới 1,8 lần so với ở khu vực có không khí trong lành. Kết quả này cho thấy các hạt ô nhiễm, đặc biệt từ cháy rừng, khí thải đô thị và công nghiệp, cùng việc đốt nhiên liệu hóa thạch có thể làm thay đổi quá trình hình thành mưa và cường độ bão. 

☁️ Khi Không Khí Ô Nhiễm “Tiếp Sức” Cho Bão🌪️

Nghiên cứu chỉ ra rằng các cơn bão hình thành trong điều kiện ô nhiễm có thể tạo ra lượng mưa nhiều hơn tới 50% so với những cơn bão trong môi trường sạch hơn. Nguyên nhân là do các hạt ô nhiễm cực nhỏ (gọi là aerosol) đóng vai trò như “hạt nhân ngưng tụ” cho quá trình hình thành mây. Khi ô nhiễm tăng, lượng hạt aerosol cũng tăng theo, khiến nhiều đám mây xuất hiện hơn, nhưng từng đám mây lại nhỏ và khó rơi hạt mưa ngay.

Những đám mây này tồn tại lâu hơn trong khí quyển, phát triển lớn dần lên và cuối cùng tạo ra lượng mưa mạnh và dữ dội hơn. Hệ quả là các cơn bão không chỉ mạnh hơn mà còn có phạm vi ảnh hưởng rộng hơn.

⚡ Ô nhiễm không khí làm gia tăng sét trong bão nhiệt đới

Ngoài việc gia tăng lượng mưa, ô nhiễm còn khiến bão nhiệt đới trở nên nguy hiểm hơn. Theo nghiên cứu, các cơn bão hình thành trong môi trường ô nhiễm có thể tạo ra nhiều hơn tới 27% tia sét so với bình thường.

Nguyên nhân là các đám mây nhỏ trong môi trường ô nhiễm có xu hướng bay lên cao hơn, nơi nhiệt độ thấp hơn, khiến hơi nước trong mây đóng băng thành tinh thể băng. Sự va chạm giữa các tinh thể băng này tạo ra điện tích, dẫn đến hình thành sét.

Singapore vốn là một trong những quốc gia có tần suất sét cao nhất thế giới, trung bình 167 ngày giông sét mỗi năm, có thể đối mặt với rủi ro cao hơn nếu mức độ ô nhiễm gia tăng.

🌍 Mối Đe Dọa Kép: Biến Đổi Khí Hậu và Ô Nhiễm Không Khí

Giáo sư Yim cho biết các quốc gia Đông Nam Á đang phải đối mặt với mối đe dọa “kép” từ biến đổi khí hậu và ô nhiễm không khí, khi hai yếu tố này cùng nhau làm gia tăng mức độ nghiêm trọng của thời tiết cực đoan.

Biến đổi khí hậu khiến đại dương nóng lên, gia tăng nhiệt và hơi ẩm vào khí quyển, tạo điều kiện thuận lợi cho sự hình thành mây bão. Trong khi đó, ô nhiễm không khí lại gia tăng lượng hạt ngưng tụ trong không khí, khiến các cơn bão phát triển mạnh hơn.

Sự kết hợp này khiến khu vực Đông Nam Á dễ bị tổn thương hơn trước những cơn bão dữ dội, lũ lụt và rủi ro sức khỏe liên quan, bao gồm cả sự lây lan của các bệnh truyền nhiễm như sốt xuất huyết do môi trường ẩm ướt sau mưa tạo điều kiện cho muỗi sinh sôi.

🧠 Hướng Tới Dự Báo Thời Tiết Chính Xác Hơn

Những phát hiện này có thể góp phần cải thiện khả năng dự báo bão và lượng mưa trong khu vực. Hiện nay, các mô hình dự báo ở Singapore hoạt động hiệu quả với các cơn mưa từ vị trí xa, như từ đảo Sumatra, nhưng chưa chính xác với các cơn bão hình thành cục bộ.

Nhóm của Giáo sư Yim đang phát triển các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) để dự báo mưa chính xác hơn, đồng thời xem xét việc tích hợp dữ liệu hạt ô nhiễm aerosol vào mô hình thời tiết. Việc này có thể giúp cộng đồng chủ động ứng phó với mưa lớn, bảo vệ tài sản và sự an toàn của người dân.

Nghiên cứu này nhấn mạnh rằng việc giảm thiểu ô nhiễm từ cháy rừng, giao thông và nhiên liệu hóa thạch không chỉ giúp làm sạch bầu không khí, mà còn là bước đi quan trọng để giảm thiểu rủi ro thời tiết cực đoan tại một trong những khu vực dễ bị tổn thương nhất bởi biến đổi khí hậu trên thế giới.

Nguồn: Air pollution fuels stronger storms in Southeast Asia | The Straits Times